12 principes voor een succesvolle samenwerking tussen ouders en professionals (4)

Deel 1: voorwaarden voor samenwerking

Principe 4

letten op de barriere tussen instelling en ouder, er rekening mee houden dat ouders al eerdere ervaringen gehad hebben die hen mogelijk tot voorzichtigheid of scepsis aanzetten

Een kinderdagverblijf/bso is een instelling. Veel mensen hebben slechte ervaringen met overheidsinstanties en andere instellingen. Ze moeten bijvoorbeeld lang wachten, worden als nummer behandeld of krijgen onbegrijpelijke informatie.

De uitnodiging tot samenwerking is pas geloofwaardig wanneer de toegang tot de instelling laagdrempelig is. Soms staan wachtlijsten, moeilijke bereikbaarheid en bureaucratie dit in de weg. Ook kan het gevoel van ongelijkheid een probleem vormen. Wanneer een ouder de leidster als meer deskundig ziet, zal de ouder zich misschien afhankelijk of juist defensief opstellen. Voor pm’ers is het belangrijk dat ze vertrouwen wekken bij de ouders zodat de ouders hun  bekwaamheid waarderen. Zodra deze positieve ervaring is opgedaan, is er een basis gelegd voor samenwerking.

Voor de pm’er geldt dat zij rekening houdt met het gegeven dat ouders eerder misschien negatieve ervaringen hebben opgedaan met instellingen. De pm’er moet er respect voor hebben dat ouders zich in eerste instantie wat gereserveerd opstellen. Het is aan de pm’er om mogelijkheden de creëren waarin de ouders positieve ervaringen opdoen. Ook is het belangrijk dat ouders als individuen benaderd worden, niet als groep.

Dat is toch geen werk?!

Luuk: ik zit al op school!

Ik: wat goed zeg, ik zit ook op school.

Luuk: hoe kan dat nou, jij bent toch geen kind meer?

Ik: ik ben wel groot maar ik ben nog altijd een kind van mijn papa en mama.

Luuk: maar grote mensen gaan niet naar school, die moeten werken.

Ik: ik ga naar school én ik werk, ik doe het allebei.

Luuk: oja, waar werk jij dan?

Ik: hier, bij jou, op de bso.

Luuk: eh, dat is toch geen werk?

Ik: hoezo niet?

Luuk: ja, alsof je op je werk op de Game Cube mag!

Tsja, ik heb ook nooit beweerd dat ik een vervelend beroep heb :)

12 principes voor een succesvolle samenwerking tussen ouders en professionals (3)

Deel 1: voorwaarden voor samenwerking

Principe 3

de precieze taak van jouw instelling verduidelijken om een realistisch raamwerk voor samenwerking te ontwikkelen

Kinderopvang is een aanvulling op de opvoeding thuis. Kinderopvangcentra hebben verschillende concepten, randvoorwaarden en tradities. Zo ligt bij de ene instelling het zwaartepunt op vorming en bij de andere juist op verzorging. Er zijn instellingen die zich op een bepaalde leeftijdscategorie richten, op kinderen met bijzondere opvoedbehoeften of op kinderen uit een bepaalde regio. Een instelling kan uitsluitend op kinderopvang gericht zijn maar kan ook deel uitmaken van een andere instelling, zoals een openbare school. Uit de doelstelling van de organisatie kan de aard van de instelling worden afgeleid.

Vraag jezelf het volgende af:

• Wat moet jouw instelling bieden en aan welke wensen moet jouw instelling voldoen?

• Kun je de volledige doelstelling van de instelling afleiden uit de naam?

• Met welke argumenten werft jouw instelling klanten?

• Wat verwachten ouders van jouw instelling, waarvoor moeten zij betalen?

• Op wie zijn de activiteiten van de instelling gericht?

• Wat zijn de kwaliteitseisen waaraan door de instelling moet worden voldaan?

• Voor welke taken ben jij als pm’er opgeleid?

Belangrijk is dat ouders weten waarop ze kunnen rekenen wanneer ze hun kind naar de opvang brengen en dat ze het ermee eens zijn.

Stel je voor: een ouder is door arbeidsomstandigheden genoodzaakt het kind naar de opvang te brengen. Oudereducatie is een vast onderdeel van het aanbod van de instelling. Binnen dit concept zijn ouders dus een aparte doelgroep voor pedagogische beïnvloeding. Er zijn ouders die zich om deze reden bij deze specifieke instelling aanmelden. Maar zit bovengenoemde ouder op dit aanbod te wachten? Daar mag niet zomaar vanuit gegaan worden.

Stel je ook voor: een pm’er breidt op eigen initiatief haar takenpakket uit omdat ze onderkent dat ouders behoefte hebben aan informatie. Daarop kan heel verschillend gereageerd worden. Zijn de ouders verheugd omdat ze er zelf niet naar durfden te vragen? Zijn de ouders verbaasd of zelfs geërgerd omdat ze zich voor schut gezet voelen? Nemen ouders het aanbod aan omdat ze bang zijn dat afwijzen negatieve gevolgen kan hebben voor hun kind?

Partnerschap in samenwerking veronderstelt dat ouders en pm’ers elkaar accepteren zoals ze zijn. Oudereducatie veronderstelt dat ouders iets moeten leren, dat ouders iets moeten veranderen en de pm’er niet. Zo ontstaat een ongelijkwaardige verhouding en wordt samenwerking lastig.

Denk er dus over na hoe je een ouder neerzet. Als passieve ontvanger van diensten die zij volgens jou nodig hebben? Of als gelijkwaardige partner in opvoeding?

12 principes voor een succesvolle samenwerking tussen ouders en professionals (2)

Deel 1: voorwaarden voor samenwerking

Principe 2

nagaan of jouw belangen, de belangen van ouders en de belangen van de instelling bij elkaar passen

Het is niet vanzelfsprekend dat ouders en pm’ers dezelfde belangen hebben maar het is wel iets dat bereikt kan worden. Opvoeding is een gezamenlijk motief. Echter, de pm’er voedt op omdat het haar werk is, de ouder laat de opvoeding gedeeltelijk los om zelf te kunnen werken.

Vraag jezelf het volgende af:

• Wat zijn jouw belangen als pm’er?

• Werk je graag volgens jouw denkbeelden over opvoeding?

• Geniet je van de genegenheid van kinderen?

• Heb je als pm’er de erkenning van ouders nodig?

• Ken je de belangen van ouders?

• Hebben ouders zonder meer vertrouwen in jou als professionele kracht?

• Ken je de belangen van jouw organisatie?

• Wordt ouderparticipatie gestimuleerd en zo ja, hoe en waarom?

Ouders en pm’ers kunnen verschillende opvattingen over opvoeding hebben, terwijl zij hetzelfde belang hebben (zo goed mogelijke opvoeding van het kind). Dit kan discussie opleveren en daardoor kan een soepele samenwerking gevaar lopen.

Stel je voor: het gemeenschappelijke doel is het zo goed mogelijk opvoeden van het kind. Het belang van de pm’er kan zijn: het vergroten van de beroepsstatus en het veiligstellen van de arbeidsplaats. Het belang van de ouder kan zijn: eisen stellen aan het pedagogisch handelen van de pm’er. Over deze belangen kan niet onderhandeld worden. Ze zullen als gegeven geaccepteerd moeten worden. Ouders en pm’ers moeten zich concentreren op wat zij samen kunnen doen om hun gemeenschappelijke doel te bereiken.

12 principes voor een succesvolle samenwerking tussen ouders en professionals (1)

Tijdens mijn bezoek aan de Kindvakbeurs heb ik een boek over samenwerken met ouders meegenomen. Het wekte mijn interesse niet alleen omdat deze samenwerking een wezenlijk onderdeel van mijn dagelijkse werk vormt maar ook omdat het geschreven is door Annette Hautumm, één van de begeleiders van mijn studiereis naar Berlijn. In Berlijn staan ouders binnen de kinderopvang hoog in het vaandel. MIK wil graag gebruik maken van de expertise van buitenlandse kinderopvangorganisaties. De visie van MIK is ‘partner in opvoeding’. Pedagogische inspanningen hebben pas succes wanneer ze stroken met de ideeën van de ouders. Reden genoeg dus om dit onderwerp eens onder de loep te nemen.

Deel 1: voorwaarden voor samenwerking

Principe 1

verduidelijken wat samenwerking en partnerschap voor jou betekenen en waar je naar streeft

Vraag jezelf het volgende af:

• Wat wil je als leidster in jouw relatie met ouders bereiken?

• Wil je met ouders samenwerken en zo ja, aan welke taken?

• Hoe moet de taakverdeling georganiseerd worden?

• Wil je de partner van ouders worden en hoe zie je dit partnerschap concreet voor je?

Het doel is samenwerking tussen ouders en pm’ers. Om dit te bereiken moeten ouders en pm’ers een partnerschap aangaan. Dit wil concreet zeggen: eerlijk zijn tegenover elkaar, elkaar vertrouwen, bewust zijn van gezamenlijke verantwoordelijkheid. De moeilijkheid hieraan is dat de voorwaarden ‘moreel geladen’ zijn. Geef je toe dat je wel eens oneerlijk bent? Geef je toe dat je ergens weinig vertrouwen in hebt? Beken je je eigen onvolkomenheden?

Samenwerking staat voor gezamenlijke inspanning. Samenwerking maakt doelgerichte afspraken en activiteiten mogelijk. Het opent nieuwe deuren maar biedt ook de mogelijkheid dat er wel eens iets mis kan gaan. Onthoud dat uit fouten net zoveel geleerd kan worden als uit gezamenlijk behaalde successen.

Kenmerken van goede samenwerking zijn:

• De doelen zijn door de ouders en de pm’ers samen opgesteld en bevestigd.

• De ontwikkeling van de samenwerking vereist tijd en energie van beide partijen.

• De samenwerking berust op gemeenschappelijke ervaring.

• De samenwerking heeft een helder kader.

• In de samenwerking wordt elk aandeel als gelijkwaardig erkend.

• De samenwerking is gebaseerd op gelijke rechten voor ouders en pm’ers.

Terug in de schoolbank

Vandaag ben ik gestart met de opleiding Vakvolwassen Pedagogisch Medewerker (VVPM). Deze opleiding zal 2 jaar duren en is gericht op het vergroten van het pedagogisch handelsrepertoire en het verbreden van kennis en inzicht in de ontwikkeling van het kind. Daarnaast zullen we ons bezig houden met pedagogische uitgangspunten van de eigen organisatie, bewustwording van het eigen handelen en maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van pedagogiek en kinderopvang. In het tweede jaar ligt de nadruk op de rol als pedagogisch partner.

Reden voor MIK om deze opleiding aan te bieden is enerzijds omdat de locatiemanagers steeds meer managen en daardoor minder zicht hebben op het pedagogisch handelen op de werkvloer. Anderzijds wil MIK werknemers binden en boeien met een mooi scholingsaanbod. Van de 40 opleidingsplaatsen heb ik er een cadeau gekregen en daar ben ik ontzettend blij mee!

De opleiding kent de volgende hoofdthema’s:

• Veiligheid en welbevinden

• Basiscommunicatie

• Steunen en stimuleren van spelen en leren

• Indeling en inrichting van binnen- en buitenruimte

• Dagritme en groepssamenstelling

• Observeren en plannen

• Ontwikkeling en leren van kinderen

• Samenwerken met ouders, primair onderwijs en andere jeugdvoorzieningen

• Problematisch gedrag en problemen in de ontwikkeling

• Omgaan met diversiteit

• Pedagogische doelen en competenties

• Samenwerken in de groep

De beoogde leerdoelen van de opleiding zijn:

• Actuele en multidisciplinaire kennis van kinderopvang

• Relateren van kennis aan gewenst pedagogisch handelen conform organisatiebeleid

• Kennis van effectieve methoden van pedagogisch begeleiden

• Vermogen om kennis toe te passen, te verwoorden en over te dragen

• Vermogen om de ontwikkeling van het kind te stimuleren

• Aanbieden van kwalitatief goede zorg en boeiende activiteiten

• Vermogen zich aan te passen aan en anticiperen op kinderen met een specifieke begeleidingsvraag

• Consequente dagelijkse omgang met de groep

• Initiatieven nemen en kansen benutten

• Oog voor maatschappelijke en culturele diversiteit en het vermogen hiermee om te gaan

• Doelgericht werken conform organisatiebeleid

• Methodisch handelen en dit handelen verantwoorden

• Intern en extern communiceren en adviseren over het eigen vakgebied

Deze opleiding wordt mede mogelijk gemaakt door:

 

Berlijntip: kinderportfolio

Idee

In Berlijn worden op verschillende Kitas kinderportfolio’s bijgehouden. Hierin wordt van alles verzameld dat samenhangt met de ontwikkeling van het kind. Denk bijvoorbeeld aan tekeningen, foto’s, opmerkingen van pm’ers, zelfgeschreven woordjes, citaten en kleine interviews met het kind. Ouders mogen ook werkjes of documenten aanleveren.

Het portfolio is niet zomaar een verzameling van producten en documenten. Aan de hand van ontwikkelingslijsten en observaties worden voor het kind ontwikkelingsdoelen gesteld. Dit kan bijvoorbeeld gaan om fijne motoriek of sociaal emotionele ontwikkeling. Zo wordt de individuele ontwikkelingsbehoefte van het kind duidelijk en kan hier gericht aandacht aan besteed worden. Daarnaast wordt rekening gehouden met de individuele interesses en vaardigheden van het kind.

       

Regelmatig wordt het portfolio doorgenomen en bekeken of de doelen behaald zijn of bijgesteld moeten worden. De ouders worden hierbij ook betrokken. Enerzijds om hen op de hoogte te stellen van de leerresultaten en het ontwikkelingstraject van hun kind, anderzijds om hen advies te geven over de manier waarop zij thuis aandacht aan de ontwikkelingsdoelen van hun kind kunnen schenken. Voor het kind zelf is het portfolio een middel om het kind zelfvertrouwen en inzicht in de eigen ontwikkeling te geven (‘kijk eens wat ik al gedaan heb en kan!’). Aan het eind van de Kita-periode gaat het portfolio mee naar de basisschool zodat de docent zo goed mogelijk kan aansluiten op het niveau van het kind.

 

Onderwerpen die in elk portfolio aan bod komen zijn bijvoorbeeld: ‘dit ben ik’, ‘dit vind ik leuk’, ‘dit kan ik al’, ‘mijn groep’, ‘mijn familie’, ‘zelfportret’, ‘dit wil ik leren’, ‘mijn kunstwerk’, ‘mijn experimenten’, ‘verhalen over mij’.

Toepassen

• Observaties, foto’s en werkjes kunnen samengevoegd worden in één map die het kind aan het eind van zijn kdv- of bso-periode mee naar huis krijgt (in plaats van een afscheidsboek).

• We richten ons voornamelijk op pedagogische doelen, de meer schoolse vaardigheden leren de kinderen op de kleuterschool. In Berlijn gaan de kinderen pas op hun zesde naar de basisschool waardoor de laatste twee jaar op de Kita een schoolser karakter hebben.

• Het portfolio vormt een onderdeel van zichtbaar planmatig werken.

Wat heb je nodig?

• Bijstelling takenpakket pm’er: tijd voor het opzetten en bijhouden van portfolio’s.

• Fotoprinter of kleurenprinter.

• Materialen als ordners, insteekhoezen en tabbladen.

• Een budget voor zichtbaar planmatig werken.