Ontwikkelingsgericht taxi rijden

Een collega van een kdv vroeg me laatst: “vind je het niet jammer dat je relatief veel tijd moet besteden aan taxi rijden? Ik bedoel, zou je niet liever tijd aan de kinderen besteden?” Daar moest ik even over nadenken. Het is waar, op een korte BSO-middag ben ik soms wel een kwart van mijn werktijd op pad met de taxi. Maar het is niet zo dat ik dan niet met de kinderen bezig ben.

Een voorbeeld.

Vandaag moet ik kinderen ophalen van twee verschillende scholen. Bij de eerste school loop ik naar het klaslokaal waar de kinderen op mij wachten. Ze zijn druk met elkaar in gesprek, zwaaien met gekleurde pakketjes en lachen. Ik ga even bij hen in de kring zitten en meteen krijg ik te zien waarmee ze precies zwaaien. Het zijn afscheidscadeautjes van “sta… sta… neppe juffen die het nog moeten leren”. Ze vertellen me enthousiast over hun dag (er was een afscheidsfeestje) en weten ook precies wat de stagiaires het volgende schooljaar gaan doen. Een van de kinderen gaat haar ‘neppe juf’ wel missen want nu moet ze weer aan een nieuwe wennen. Een ander meisje zegt dat ze later ook stagiaire wordt want dan mag je feestjes geven op je werk en lekker snoepen. Dat ze dan ook hard moet studeren, vindt ze een bijzaak.

In de taxi zingen twee meisjes van vijf “oh I’ll follow, I’ll follow you”. Complimenten. Ze zingen prachtig en spreken de Engelse woorden perfect uit. Maar waar gaat het over? Ik leg de betekenis van de woorden uit en de kinderen zingen verder. Even later hoor ik één van de meisjes tegen haar buurman zeggen “weet jij wel wat dat betekent? Dat ik je volg, helemaal tot in de zee!”. Als we bij de tweede school aankomen, vraag ik de kleuters mee te komen naar het schoolplein. “Oké! I’ll follow!” roept het ene meisje. “Ik ook!” roept het jongetje.

Op het schoolplein moeten we vijf minuutjes wachten en de kinderen vermaken zich op het duikelrek. Terwijl ze ondersteboven hangen kijken de jongen en het meisje elkaar aan. “Jij hebt een rooie kop!” zegt het jongetje en hij proest het uit. “Dat komt omdat mijn bloed in mijn hoofd zakt” legt het meisje uit. “Heb ik dat ook?” vraagt het jongetje. “Dat weet ik niet,” antwoordt het meisje “jij bent bruin dan kun je dat niet zien”. “Of hij heeft geen bloed” oppert het andere meisje. De twee kijken haar, nog steeds ondersteboven, aan en roepen tegelijk “WELLES!”. “Anders kan hij toch niet leven joh.” Het derde meisje hangt nu ook op haar kop en heeft haar schaduw op de grond ontdekt. Ze flappert met haar armen alsof ze vleugels heeft en zegt dat ze een schaduwvogel op de grond ziet vliegen. De anderen vinden dit een machtig interessante ontdekking. Terwijl ze met de stang in hun buik steeds roder aanlopen, maken ze met hun handen allerlei schaduwfiguren. Dan gaat de schoolbel.

Het jongetje dat naast me zit in de taxi, perst zijn lippen samen en zijn wenkbrauwen omlaag. Ik zeg hem dat hij er een beetje boos uitziet en vraag of er iets is. “Ik moet vandaag naar mama, van papa mag ik altijd lekkere dingen eten maar van mama moet ik altijd gezond eten.” Hij spreekt gezond uit alsof hij het over een hondendrol heeft. Tsja, gezond is niet altijd lekker, maar het heeft ook voordelen. Het heet niet voor niets gezond. De andere kinderen helpen het me uitleggen. Van gezond krijg je spierballen, je hersens worden er slim van en je wordt niet zo snel ziek. De wenkbrauwen van het jongetje schieten ineens omhoog. “Ik zit op vechtsport! Dus van gezond kan ik beter vechten! Pauwah baf! Papa zit ook op vechtsport.” “Dan moet jouw papa ook gezond eten” zegt een meisje. “Nee, dat kan niet. Mama wil niet meer met papa eten dus hij krijgt geen gezond eten, alleen ik. En dan word ik nóg sterker dan papa!”

Als we bij de BSO aankomen, vat ik voor mezelf het ritje samen. Motoriek, taalvaardigheid, cognitieve en sociaal-emotionele ontwikkeling en creativiteit. Onderweg zijn alle ontwikkelingsgebieden aan bod gekomen. De kinderen hebben zich vermaakt terwijl ze van alles ontdekten en leerden en ik heb van hen genoten. Nee, zo jammer vind ik dat taxi rijden eigenlijk niet.

4000 meter wandelplezier op blote voeten!

Weer of geen weer, vandaag hebben we onze jongste telgen meegenomen naar het Blotevoetenpark in Brunssum om de zintuigen weer eens op een andere manier te prikkelen. Gehuld in oude speelkleren en regenjassen (in verband met typisch Hollands zomerweer) maar zónder schoenen en sokken gingen we op pad. 

De kinderen waren ongelooflijk optimistisch. Toen het keihard begon te plenzen riepen ze gillend van plezier "jaaa lekker douchen!" terwijl ze vrolijk rondsprongen in de modderplassen. Zelfs toen meneer donder en mevrouw bliksem zich aandienden, riep onze jongste woudloper "Joepie! Onweer! Mijn lievelingsgeluid!". Het was ook wel een beetje spannend want hoe zwarter de lucht werd, hoe donkerder het in het bos werd. Maar ook daar wisten sommigen een positieve draai aan te geven. "Het lijkt wel 's nachts! Vet cool!".

We hebben in plassen gestampt, door modderpoelen gewaad en in de drek geglibberd. We zijn over talloze obstakels zoals boomstammen en reuzenkeien geklauterd. We hebben allerlei structuren onder onze voetzolen gevoeld; gras, zand, houtsnippers, steentjes, bladeren, et cetera. We hebben aan touwen gehangen en op houten palen gebalanceerd. En vooral ontzettend veel lol gehad. Ondanks de regen. Of misschien zelfs wel een beetje dankzij de regen.

Aan het einde van de route zaten we van onze tenen tot onze oren onder de modder, tot groot plezier van de kinderen. "Dit is echt de allervieste dag uit mijn leven! Haha!"

Op de terugweg in de bus zaten 22 knikkebolletjes met rode wangen. 

Vies, moe en gelukkig.

Punt 6 (Run around in the rain), punt 18 (Balance on a fallen tree) en punt 20 (Make a mud slide) van de lijst "50 Things to Do Before you’re 11 ¾" kunnen afgevinkt worden :)

De website van het Blotevoetenpark vind je hier.

KIJK! voor de BSO

Ik heb nog maar net de opleiding VVPM afgerond en er ligt alweer een nieuwe training in het verschiet. Na de zomer ga ik met mijn collega’s aan de slag met het kindvolgsysteem “KIJK! voor de BSO”. Er lopen al een aantal pilots binnen MIK en na de zomer wordt iedere pm’er getraind zodat KIJK! binnen alle locaties geïmplementeerd kan worden. KIJK! klinkt als een veelbelovende methode en ik verwacht dat het zal leiden tot een kwalitatieve verbetering van ons werk.

Maar wat is het?

KIJK! voor de BSO is een ontwikkelingsgericht observatie- en registratie-instrument. Hiermee kan de pm’er de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen in de leeftijd van vier tot dertien jaar systematisch observeren, ordenen en vastleggen. Op basis van deze observaties en registraties kan de pm’er bepalen hoe hij/zij kan inspelen op de specifieke behoeften van het kind en de ontwikkeling gericht kan stimuleren. Kinderen vanaf negen jaar wordt gevraagd om zelf gegevens aan te dragen. Deze worden gecombineerd met de observaties van de pm’er waardoor het totaalbeeld van het kind nog nauwkeuriger en betrouwbaarder wordt.

Eén van de mooie eigenschappen van dit instrument is dat het goed aansluit op de kindvolgsystemen die binnen het basisonderwijs gebruikt worden. Er bestaan allerlei varianten van KIJK!, elk toegespitst op een bepaalde leeftijdscategorie. Voor meer informatie, klik hier.

Wat kan de pm’er ermee?

• Observeren, volgen en plannen

Het gericht observeren van kinderen tijdens de dagelijkse routine, in interactie met elkaar en in interactie met de pm’ers. Het observeren gebeurt zowel op afstand als tijdens contactmomenten.

Het systematisch registreren van waarnemingen om zo een beeld van het kind te creëren.

Het trekken van conclusies ten aanzien van gerichte ontwikkelingsstimulering van het kind, de gewenste omgang met het kind en de samenstelling van de groep.

Waarnemingen, conclusies en plan van aanpak bespreken met de ouders/verzorgers van het kind.

• Leren en ontwikkelen

Het signaleren van afwijkend gedrag door observaties te vergelijken met ‘ontwikkelschetsen’.

Het bepalen van een noodzakelijke aanpak van problematische ontwikkeling.

Reflecteren op het eigen handelen en het aanbod van activiteiten.

• Zorg om ontwikkeling en gedrag

Het verwerven van inzicht in het verloop van de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen (in grote lijnen) op het gebied van intrapersoonlijke ontwikkeling, interpersoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke betrokkenheid. 

Gebruik maken van ‘ontwikkelschetsen van het welbevinden en sociaal competent gedrag van kinderen’ als achtergrond voor observaties en reflectie op zowel het aanbod als het eigen handelen van de pm'er.

VVPM praktijkonderzoek (scriptie)

Na twee jaar keihard werken en enorm veel geleerd, verwonderd, bewonderd en gelachen te hebben, ben ik klaar met de opleiding VVPM. Een van de eindopdrachten was het schrijven van een scriptie aan de hand van literatuur- en praktijkonderzoek. Dit is ervan geworden. Een verslag over genderbewust aansluiten op de sociaal-emotionele ontwikkeling van jongens in de BSO. Veel leesplezier!

Meelezen versus voorlezen

Effect van meelezen op sociaal-emotionele ontwikkeling
Kleuters kunnen complexe emoties zoals verlegenheid en jaloezie beter begrijpen als de volwassene zich meer opstelt als meelezer in plaats van voorlezer. Een gelijkwaardig gesprek over een (prenten)boek met kleuters heeft meer effect op de sociaal-emotionele ontwikkeling. Dit blijkt uit onderzoek van Aletta Kwant.

Taalontwikkeling
Op 10 november promoveert Kwant met haar resultaten aan de Rijksuniversiteit van Groningen. Dat prentenboeken een positief effect hebben op de taalontwikkeling van kleuters was al langer bekend, maar nog niet eerder werd het effect op de sociaal-emotionele ontwikkeling aangetoond.

Uitlokkingsstrategie
Wat vaak gebeurt tijdens het voorlezen, is dat de lezer vragen stelt over het verhaal aan de kinderen, ook wel de uitlokkingsstrategie genoemd. ‘Door zelf lezersreacties te geven plaatst de volwassende zich als medelezer naast de kinderen, wat een gelijkwaardiger gesprek oplevert,' verduidelijkt Kwant. 'De lezersreacties van de volwassene vormen hierbij de eerste aanzet tot een gesprek. Daarna helpen gespreksstimulerende aanwijzingen zoals vervolgvragen de volwassene verder om in gesprek te gaan met de kinderen.'

Complexe emoties versus basisemoties
Voor het onderzoek heeft een panel van experts eerst criteria ontwikkeld waarmee prentenboeken geselecteerd konden worden. Daarna analyseerde Kwant de inhoud van de boeken. Meelezen helpt vooral om complexe emoties te begijpen zoals verlegen, jaloers en schuldig. Basisemoties zoals bang, blij, boos en verdrietig worden ook beter begrepen wanneer de volwassene meelas in plaats van voorlas. Maar deze verschillen waren veel minder groot dan bij complexe emoties. Voor het onderzoek onderzocht Kwant 20 kleutergroepen op 19 verschillende basisscholen. De helft van de groepen volgde het reguliere programma; de andere helft kreeg het speciale voorleesprogramma aangeboden.   

Bronnen: www.kinderopvangtotaal.nl, www.rug.nl