Stilvoll schlürfen auf Sitzkissen

Vanavond stond er weer een gezellig uitje op de agenda. Na een korte avondwandeling langs de Spree (en het huis van Angela Merkel) kwamen we bij het voormalig Hongaars consulaat. Op de bovenste verdieping aangekomen moesten we onze schoenen uit en betraden we de sprookjesachtige Tadschikische Teestube.

       

"Tee trinken heißt die Welt vergessen"

Het was een heel knus, oosters aandoend zaaltje met gedimd licht, Tadschikische wandtapijten met heroïsche verhalen uit Centraal-Azië, lage tafeltjes en een heleboel gekleurde kussens op de grond. De Teestube, vol met oorspronkelijke Tadzjikistaanse objecten, is een geschenk uit Tadzjikistan. We namen deel aan de Samovar, een populaire Russische theeceremonie. De extreem sterke, bittere thee leng je aan met heet water uit een grote oosterse ketel. Vervolgens kun je er van alles in doen: suiker, marmelade, sucade, rumrozijnen. Bij elke kop thee wordt een glas wodka geschonken, ter neutralisatie van de smaak. Thee wordt hier niet alleen beschouwd als drankje, maar als medicijn voor lichaam en ziel. Aangezien ik een flinke kou had opgelopen, was dit een welkome verwennerij!

Na afloop zijn we nog wat gaan drinken in Clärchens Ballhaus en waanden we ons even helemaal in de jaren '30. Een imposant gebouw met een gigantische dansvloer waar de hele avond tango gedanst werd. Wat is Berlijn toch een verrassende en veelzijdige stad!

  

Extreme oplossing voor extreme noodsituaties

 

Babyklappe Berlin. Als je niet weet dat het er is, zou je er zo aan voorbij lopen. Maar als je het weet, is het onmogelijk om er niet bij stil te staan. Ik hield halt en werd er letterlijk stil van.

De Babyklappe (het babyluik) bevindt zich aan een zij-ingang van een huis. Door dit luik kunnen wanhopige moeders hun baby afgeven. Er gaat een signaal naar de portier zodat het baby'tje niet te lang alleen blijft maar de moeder wel genoeg tijd geeft om weer anoniem te vertrekken. Een kinderverpleegkundige van het ziekenhuis Waldfriede onderzoekt de baby en als het nodig is krijgt het medische zorg. Na een aantal dagen van observatie wordt het kindje aan een adoptiebureau afgestaan.

Aan het babyluik hangt een brief gericht aan de moeders. Iederen moeder die een baby afstaat wordt gevraagd deze brief mee te nemen en zorgvuldig te bewaren. Er staat in op welke wijze de moeder zich door middel van een bepaald teken kan identificeren, mocht zij haar kindje terug willen.

De Babyklappe wordt ook wel 'Babywiege' (wiegje) genoemd om te benadrukken dat de zuigelingen liefdevol opgevangen en verzorgd zullen worden.

  

Links: het babyluikje van buiten

Rechts: het 'wiegje' van binnen

In Berlijn worden met de komst van de Babyklappe in 2000 per maand ongeveer 4 baby'tjes anoniem afgestaan.

Lernwerkstatt Kindergärten City

 

Dinsdagmiddag brachten we een bezoek aan de Lernwerkstatt van Kindergärten City. Dit is een leer- en werkplaats voor zowel kinderen als PM'ers. De Lernwerkstatt is multifunctioneel: je kunt er schilderen, boekdrukken, papier maken, hout en metaal bewerken, theater beoefenen, met gips of keramiek werken, er is een bibliotheek, een laboratorium en er is ruimte voor bijscholing. De PM'ers kunnen er komen om samen met de Lernwerkstattmedewerkers (zowel artistiek als pedagogisch geschoold) projecten en activiteiten te plannen, workshops te volgen met kinderen of aan cursussen deel te nemen (bijvoorbeeld over werken met het Sprachlerntagebuch, ontwikkelingspsychologie of bepaalde creatieve vaardigheden). De medewerkers komen ook naar de locaties, bijvoorbeeld voor diepgang in werk- en teambegeleiding.

Voordat een groep kinderen naar de Lernwerkstatt komt, heeft een van de medewerkers al een voorbereidend gesprek met een PM'er gevoerd. Het idee hierachter is dat de PM'er het ontwikkelingsniveau en de belevingswereld van de kinderen zelf het beste kent en hier willen ze zo nauw mogelijk op aansluiten. Inhoud en doelstellingen worden besproken en het benodigde materiaal wordt klaar gelegd. Afhankelijk van de leeftijd van de kinderen, de toe te passen technieken en het thema komt de groep acht keer in de werkplaats samen. De projecten worden vanaf het begin vastgelegd (foto's, werkjes, verslagen) en na afloop krijgen de kinderen deze documentatie mee. Soms wordt zelfs een voorstelling of tentoonstelling voorbereid zodat ook de ouders kunnen zien waar de kinderen mee bezig geweest zijn.

Een interessant project waarmee gewerkt wordt is het Haus der kleinen Forscher dat betrekking heeft op natuurwetenschap en techniek. De kinderen maken hier op speelse wijze kennis mee. Belangrijke doelen zijn plezier, nieuwsgierigheid en verwondering opwekken. Vorming wordt gezien als een sociaal proces. De nadruk ligt op samenwerken en samen leren (vanuit verschillende perspectieven denken, problemen oplossen, uitbreiding van de begripshorizon en ideeën uitwisselen). Er is heel veel ruimte voor experimenteren, verkennen en zelf doen en daarbij oefenen ze vanzelf basiscompetenties als cognitie, taal, sociale vaardigheden en fijne motoriek.

Wij kregen tot ons groot vermaak ook een kleine workshop in het uitvoeren van simpele experimentjes met kinderen. We moesten een klein bekertje vullen met water en dan raden hoeveel druppels er nog bij konden. Vervolgens gingen we (op het puntje van onze stoel) het bekertje met een pipet verder vullen en wat schetste onze verbazing? Er ging veel meer in dan we dachten! Ik schatte 20 druppels en er pasten er nog 94 in zonder overstroming te veroorzaken. We waren meteen bevangen door nieuwsgierigheid en spanning en hebben ook veel plezier gehad. En het mooie is: iedere PM'er kan dit! Het is eenvoudig en bovendien nagenoeg 
kosteloos. Het experiment ging verder: wat gebeurt er als je nu voorzichtig een paperclip op het wateroppervlak legt? Een punaise? Confetti? Na nog een aantal simpele proefjes en het bekijken van een aantal lopende projecten gingen we weg met weer een ontzettend leuke ervaring.

Ik was zeer onder de indruk van deze 'inspiratieplaats' en zou zoiets graag terug zien in Nederland. Ons creatieve brein moet af en toe toch ook even worden afgestoft en opgeschud.

Kaspar Hauser Therapeutikum

De lunch vond vandaag plaats in 'ELLAS'; een bijzondere, biologische bistro in stadsdeel Mitte. Bijzonder, omdat de bistro geheel gerund wordt door mensen met een psychische beperking. Met de hulp van het Kaspar Hauser Therapeutikum wordt hen geleerd een zo zelfstandig en plezierig mogelijk bestaan op te bouwen.

De naam Kaspar Hauser staat voor de kracht van het goede in ieder mens. Kaspar was een raadselachtige Duitse vondeling. Na 15 jaar in een donkere cel geleefd te hebben, liet zijn bewaker hem vrij. Hij werd gevonden in Neurenberg, kon nauwelijks lopen of spreken en treurde om zijn houten paard; het enige bezit dat hij ooit had gehad. Hij was heel klein en hij leed aan epilepsie en katalepsie. Hij had de ontwikkelingsleeftijd van een vijfjarige terwijl hij al 16 jaar was. Een godsdienstfilosoof leerde hem lezen en schrijven, gaf hem homeopathische behandelingen en spoorde Kaspar aan een dagboek bij te houden. Zo fleurde hij langzaam op en vertelde hij zijn levensverhaal.

Serv waarschuwde ons van tevoren, er gaat wel eens iets mis maar over het algemeen is het eten er prima. Ik was benieuwd!

Links: Kasparbaum voor het woonhuis van Kaspar Hauser in Ansbach

Ik bestelde rode linzensoep en een kop Yogi thee want het was koud en aan de zakjes hangen altijd leuke spreuken. De medewerkers namen in opperste concentratie de bestelling van onze grote groep aan en niet veel later werd er geserveerd. De soep was formidabel, dat moet gezegd, maar mijn thee zag er toch ietwat opmerkelijk uit. Een grote kop met een dikke schuimlaag waar een theezakje in hing. Na een korte inspectie bleek ik cappuccino-thee te hebben. Hoewel erg origineel, was het niet te drinken dus ik bestelde toch maar een nieuwe kop thee (ohne Kaffee, bitte). De tweede poging was voorbeeldig en de spreuk op mijn theezakje maakte het helemaal af: "Ube dich im Vergeben".

Badeschiff

Ook in Treptow lag het 'Badeschiff'; een groot zwembad midden in de Spree. Het was mij te koud om te zwemmen, maar daar hadden we ook helemaal geen tijd voor aangezien Serv het tempo graag hoog houdt. Op zich is dat hartstikke leuk want we zien en doen zó ontzettend veel! Aan de andere kant zou ik het ook wel prettig vinden om tussendoor even een moment te hebben om alles een beetje te laten bezinken...

 

Wel hadden we nog even tijd om een groepsfoto te maken:

 

Ranu, Chantal, Katja, Suzanne, Tamara, Wendy, Anne, Ans

Annie, Katrien, Petra, Mariska, Annemie, Gerrie, Jolanda, Monique, Merel, Miriam, Els

East Side Gallery & Treptow Park

Tussendoor maakten we een stop bij de East Side Gallery voor een blik op een belangrijk onderdeel uit de Berlijnse geschiedenis: de Berlijnse muur. De Gallery is een stuk muur van 1,3 km lang en beschilderd door ruim 100 verschillende kunstenaars uit 21 landen. Het is de grootste openluchttentoonstelling ter wereld.

De Berlijnse muur bestond uit drie delen: de westkant, niemandsland, de oostkant. De muur aan de westkant was beschilderd. Na de 'Wende' zijn de meeste schilderingen van de muur gebeiteld. Stukjes hiervan kun je nog overal in Berlijn kopen als souvenir. Om toch een indruk te geven van hoe de West-Berlijnse muur er tijdens de Koude Oorlog uitgezien heeft, werd de oostzijde in 1990 opnieuw beschilderd. Je ziet er voornamelijk visies op de politieke situatie rond 1989 en de euforie die ontstond na de val van de muur.

 

Ook brachten we een bezoek aan een Russische gedenkplaats in Treptow waar 5000 Russische soldaten begraven liggen. Een imposant park dat door het koude, regenachtige weer een wat grimmige sfeer had.

    

 Wetenswaardigheid: het rode marmer van het Sovietmonument is afkomstig van de ruïnes van de Reichskanzlei van Hitler.

Het Berliner Bildungsprogramm

We werden 's ochtends verwacht in het Sozialpädagogischen Fortbildungsinstitut Berlin-Brandenburg voor uitleg over het Berliner Bildungsprogramm. Annette Hautumm, een van de schrijfsters van het BBP, gaf ons een Duitse presentatie over de totstandkoming, inhoud en toepassing.

In Berlijn wordt sinds 2004 gewerkt met het Berliner Bildungsprogramm (BBP). Dit is een uitgebreide pedagogische methodiek die handvatten biedt voor het werk van de PM'er. Alle Kitas zijn verplicht hiermee te werken.

Het BBP is ontwikkeld door zowel wetenschappers als ervaringsdeskundigen uit zowel oost- als west-Berlijn. Dit laatste is belangrijk omdat de verschillen in pedagogische opvattingen tussen PM'ers uit oost en west nog steeds aanwezig zijn. In dat opzicht vormt het BBP een brug. PM'ers uit het oosten zijn gewend kinderen op te voeden tot socialistische personen. De kinderen gaan al jong naar de Krippe (babygroep) zodat de ouders aan het werk kunnen. Er is veel structuur en een strak dagritme, de PM'ers zijn directief, er is minder vrij spel en er is een concreet programma dat voor het hele jaar vast staat. In het westen zijn de PM'ers een stuk losser. Kinderen moeten zich vooral goed voelen. Zij komen, mede doordat in Berlijn een ouderschapsverlofperiode van 40 weken gebruikelijk is, pas na hun eerste levensjaar naar de Kita.

Links: Annette Hautumm

De drie belangrijkste taken in de Kita zijn:

1. Bildung (vorming)

2. Betreuung (verzorging)

3. Erziehung (opvoeding)

Uitgangspunten van het BBP:
- Belevingswereld 
- Beeldvorming van de wereld
- Pedagogische doelen/competenties
- Ontwikkelingsgebieden
- Opvoedtaken van de PM'er



'Orientierung an der Lebenswelt der Kinder'
In de loop der tijd ontwikkelt het kind een beeld van:
- zichzelf (ik ben een meisje, ik ben Nederlands, ik ben een zus, ik ben een dochter, etc)
- gemeenschap/anderen
- de wereld
Zo wordt de wereld voor het kind steeds een stukje groter.

'Orientierung an die Aneignung'
 De vorming van het zelfbeeld/wereldbeeld is subjectief en individueel maar sociale en culturele factoren zijn hierop van invloed. Er wordt rekening gehouden met ontwikkelingspsychologische, neurobiologische en culturele voorwaarden en kritieke perioden.

'Orientierung an Zielen'
 Ieder kind ontwikkelt in zijn eigen tempo de volgende competenties:
- Ich-Kompetenzen (persoonlijke competenties; zelfvertrouwen, zelfrespect, open staan voor nieuwe ervaringen, ideeën ontwikkelen, initiatieven nemen)
- Soziale Kompetenzen (sociale competenties; naar anderen luisteren, empatisch vermogen, onderhandelen, samenwerken, communiceren, conflicthantering)
- Sachkompetenzen (functionele vaardigheden; begrip van gesproken taal, eigen gedachten verwoorden, materiaalgebruik, motorische en zintuiglijke vaardigheden)
- Lernmethodische Kompetenzen ('leren leren'; vaardigheden uitbreiden en verbeteren, begrip dat inzet tot succes leidt, begrip dat je door te leren steeds meer zelf kunt, besluitvaardigheid)

'Orientierung an Inhalten'

Het BBP onderscheidt 7 ontwikkelingsgebieden:

- Lichaam, beweging en gezondheid (het leren hangt samen met hoe een kind iets fysiek ervaart)
- Sociaal en cultureel milieu (perceptie, waarden en normen, ideeën over goed/kwaad, leven/dood)
- Communicatie, taal en spraak (blootstelling aan boeken, kunst, gesproken en geschreven taal, informatie ontvangen en verstrekken)
- Creativiteit, beeldende vorming (esthetische perceptie, artistieke expressie, ervaringen verwerken, fantasie en creativiteit ontwikkelen)
- Muziek (melodieën, ritmes, toonsoort, invloed van muziek op emoties en vice versa, ontspanning en plezier, communiceren buiten de grenzen van taal)
- Wiskundige basiservaringen (oriëntatie in de wereld, ordenen, tellen, klokkijken, figuren)
- Natuurwetenschappelijke en technische basiservaringen (experimenteren, vragen stellen, nieuwsgierigheid opwekken, een band krijgen met de wereld om je heen, logische verbanden leggen)

'Aufgaben der Erzieherinnen'
- Bepalen van het dagritme/programma (de dag zo structureren dat kinderen zo veel mogelijk verschillende kansen hebben om binnen alle ontwikkelingsgebieden te leren)
- Inrichten van de ruimten/ kiezen van materialen (uitdagen en aanmoedigen de ruimte te verkennen en acties te ondernemen, onafhankelijk leren)
- Stimuleren en begeleiden van spel (spel aanbieden dat alle zintuigen aanspreekt, uitdaging bieden, fantasie aanspreken, de juiste materialen aanbieden)
- Werken met projecten (belangrijke thema's in projecten aanbieden, langere tijd op verschillende manieren met één onderwerp bezig zijn)
- Observeren en documenteren (ontwikkeling volgen en vastleggen, communicatie en samenwerking met ouders, op basis van observaties ontwikkeling ondersteunen en activiteiten aanbieden)